اهمیت ترانزیت خارجی در تجارت بین الملل

در عصر حاضر با توجه به روند آزادسازی فزاینده و قابل ملاحظه تجاری که حاصل فعالیت های موفقیت آمیز سازمان های منطقه ای و بین المللی به ویژه “گات” می باشد.

تجارت جهانی از رشد قابل ملاحظه برخوردار گردیده است. طبق گزارش سازمان جهانی تجارت WTO ارزش کل تجارت بین المللی در سال 2000 با رشد 12.5 درصدی بالغ بر 6.2 تریلیون دلار شده است.

از طرف دیگر ظهور قدرت های اقتصادی در شرق آسیا و پدیدار شدن کشورهای جدید مستقل در آسیای مرکز و شرق اروپا ، رشد تجارت جهانی را افزایش داده و موجب افزایش سریع داد و ستد ، بین دو قاره اروپا و آسیا و شرق و غرب شده است.

این رشد و گسترش، بدون فراهم کردن تسهیلات و امکانات سریع ترانزیت کالا از طریق استفاده از خدمات کانتینری دریایی ، حمل و نقل هوایی ، جاده ای و ریلی غیر ممکن بوده است چرا که تجارت بین الملل و حمل و نقل یا ترانزیت دو پدیده ناگسستنی هستند و بهره مندی از خدمات حمل و نقلی و ترانزیت شرط لازم موفقیت در تجارت جهانی است.

رشد سریع تجارت جهانی سبب شده است که فرآیند سنتی در تجارت و ترانزیت کارایی خود را به تدریج از دست داده و استفاده از علوم و فن آوری های جدید در مدیریت حمل و نقل و تجارت در کلیه کشورها مورد توجه قرار گیرد.

در تجارت مدرن امروزی بهره گیری از خدمات کانتینری در حمل و نقل ترکیبی و چند وجهی به منظور حمل درب به درب – Door to Door – و تحویل سریع و به هنگام کالا ، اغلب عنصری اجتناب ناپذیر و ضروری است که این امر با ارائه خدمات و تسهیلات گمرکی و ترانزیتی پیشرفته و مناسب امکان پذیر است.

از طرف دیگر توسعه ترانزیت از جنبه های مختلف ، آثار و پیامدهای مثبت اقتصادی داشته که برای ورود به عرصه رقابت، توسعه شبکه حمل و نقل بار و مسافر به شیوه های مختلف ضرورت پیدا می کند.

بنابراین گسترش شبکه راه های مواصلاتی، توسعه شبکه خط آهن، افزایش امکانات حمل و نقل هوایی و دریایی ، ارتقا ایمنی تردد و… را الزام آور می سازد و لذا سرمایه گذاری های جدید در صنعت حمل و نقل بار و مسافر را طلب می نماید.

“ترانزیت” مجموعه فعالان اقتصادی در صنعت حمل و نقل بار و مسافر را به بهبود کارائی و افزایش بهره وری برای ارائه نرخ های قابل رقابت در عرصه منطقه ای و جهانی وادار می سازد.

“ترانزیت” درآمد ارزی مناسبی از این حمل و همینطور از صدور خدمات مرتبط مانند بیمه ، بانکداری و… را برای اقتصاد ملی به ارمغان می آورد و در نتیجه به اعتبار سیاسی کشور می افزاید.

بنابراین کشوری که امکان ترانزیت برای محصولات دیگر کشورها را فراهم میکند، هم خود استفاده میبرد و هم محموله را از مسیر مناسب تری به مقصد می رساند و به نفع دیگران هم فعالیتی انجام داده است.

چون برای حمل محمولات ترانزیتی از امکانات زیربنایی حمل و نقل کشورها ماننده جاده ها ، ریل ها ، بنادر ، فرودگاه ها و همچنین از انواع وسایل نقلیه استفاده میشود، لذا کشورها می بایست از درآمد حاصله ارزی ناوگان حمل و نقل کشور را تجهیز و امکانات زیربنایی مورد استفاده را نگهداری و با افزایش این امکانات از طریق توسعه ترانزیت، درآمد ارزش کشور را نیز افزایش دهند.

بنابراین بدون شک وجود ظرایطی از قبیل ثبات سیاسی ، اجتماعی و امنیتی در کنار وجود امکانات و تجهیزات زیربنایی حمل و نقل و ترانزیت نظیر بنادر و اسکله های مجهز، شبکه راه های ریلی و جاده ای مناسب و تدوین و اجرای قواعد حقوقی و مقررات تسهیل کننده تجارت و ترانزیت که منجر به ترانزیت سریع، کم هزینه و مطمئن کالا از قلمرو کشورها می گردد، اهمیت فراوانی داشته و در یک کلام ترانزیت کالا و حمل و نقل بین المللی آن بستگی زیادی به مقررات و عملکرد گمرکات کشورها دارد، که در کانون توجهات سازمان ها و موسسات بین المللی نظیر سازمان تجارت جهانی، آنکتاد، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، گروه 7، اتاق بازرگانی سازمان حمل و نقل جاده ای که با نام ایرو مشغول به فعالیت است، فیاتا (FIATA)، یاتا و… قرار داشته و سازمان های متعدد منطقه ای نیز مانند اتحادیه اروپا، اوپک، اتحادیه ملل آسیای جنوب شرقی با نا آ،سه آن، و اکو به اقدامات گمرکی در امور ترانزیت حساس بوده و با دقت به آن توجه دارند.

سازمان جهانی گمرک هم توجه ویژه ای به ساده سازی و هماهنگ سازی رویه های گمرکی از جمله ترانزیت دارد و خودکارسازی امور گمرکی شامل مبادله الکترونیک داده ها را به عنوان اولویت کار گمرکات اعلام نموده است.

این موارد بخشی از اهمیت ترانزیت خارجی در تجارت بین الملل بود که توانستیم به آن اشاره کنیم.