موسسات ضامن یکی از بخش های مهم در حوزه کنوانسیون تیر میباشد. به منظور تامین پوشش هرگونه ریسکی در حقوق و عوارض گمرکی در طول سفر یک سلسله ضمانت های بین المللی تحت پوشش کنوانسیون تیر ایجاد گردیده است که مهمترین و معتبرترین این ضمانت ها توسط سازمان ایرو در ژنو ترتیب داده شده است. در جمهوری اسلامی ایران موسسه ضامن، اتاق بازرگانی و صنایع و معادن است که شرکت های حمل و نقل با سپردن تضمینات لازم به آن از تسهیلات کارنه تیر برخوردار می شوند. در این مقاله بخش دوم مواد کنوانسیون تیر و مسئولیت موسسات ضامن در صدور دفترچه کارنه تیر را بررسی میکنیم.
ماده 6 کنوانسیون تیر :
الف – هر طرف متعاهد به موسساتی اجازه خواهد داد تا زمانی که حداقل شرایط و ضروریات مندرج در کنوانسیون را دارا هستند مستقیما یا توسط موسسات وابسته دفترچه تیر را صادر و به عنوان ضامن عمل کنند. این اجازه در صورتیکه حداقل شرایط و ضروریات مندرج در این کنوانسیون زائل شود لغو خواهد شد.
ب – یک سازمان بین المللی از سوی کمیته اداری اجازه خواهد یافت مسئولیت سازمان مجری و عمل کننده سیستم تضمین بین المللی را بعهده بگیرد در صورتیکه وی نیز چنین مسئولیتی را بپذیرد.
پ – یک موسسه دفترچه تیر را فقط برای شخصی صادر خواهد کرد که مقامات ذیصلاح کشور متعاهدی که شخص مذبور در آن مقیم بوده یا در آن تاسیس شده او را از دسترسی به رویه تیر محکوم نکرده باشند.
ت – اجازه بهره مندی از رویه تیر صرفا به اشخاصی داده خواهد شد که شرایط و ضروریات حداقل مندرج در کنوانسیون را داشته باشند، اجازه مزبور هر زمان که شرایط موردنظر زائل گردد لغو خواهد شد.
ث – اجازه بهره مندی از رویه تیر مطابق روش مندرج در کنوانسیون اعطا می گردد.
ماده 7 کنوانسیون تیر :
فرم های کارنه تیر ارسالی به موسسات ضامن از سوی موسسات مشابه خارجی یا از سوی سازمان های بین المللی مشمول حقوق و مالیات ها و عوارض ورودی و صدوری نبوده و از ممنوعیت ها و محدودیت های ورود و صدور معاف خواهد بود.
ماده 8 کنوانسیون تیر :
الف – موسسه ضامن متعهد خواهد بود که حقوق و عوارض ورودی یا صدوری همراه با خسارت تاخیر تادیه را وفق قوانین و مقررات گمرکی کشوری که تخلفی در ارتباط با عملیات تیر در آن به وقوع پیوسته بپردازد. موسسه ضامن مجتمعا و منفردا با اشخاصی که مبالغ فوق الذکر را باید بپردازند مسئولیت پرداخت این قبیل وجوه می باشد.
ب – در مواردی که قوانین و مقررات یک طرف متعهد پرداخت حقوق و عوارض ورودی یا صدوری را به نحو مقرر در مورد الف پیش بینی نکرده باشد موسسه ضامن متعهد خواهد بود مبلغی معادل حقوق و عوارض ورودی یا صدوری به اضافه خسارت تاخیر تادیه را تحت همان شرایط بپردازد.
پ – هر کشور متعاهد حداکثر مبلغی را که در مورد هر دفترچه تیر ممکن است از موسسه ضامن براساس مقررات الف و ب مطالبه کند تعیین خواهد کرد.
ت – مسئولیت موسسه ضامن در مقابل مقامات کشوری که گمرک مبدا (خروجی) در آن قرار دارد از زمان پذیرش کارنه تیر از سوی گمرک آغاز می شود. در کشورهای بعدی که کالا تحت رویه تیر از آنها عبور می کند این مسئولیت از زمانی آغاز خواهد شد که کالا به این کشورها وارد می شود، یا در جایی که حمل و نقل تیر وفق مفاد موارد الف و ب ماده 26 به حالت تعلیق در می آید زمان شروع عبارت خواهد بود از وقتی که کارنه تیر توسط گمرک خانه ای که حمل و نقل تیر مجددا از آنجا آغاز میشود پذیرفته می شود.
ث – مسئولیت موسسه ضامن نه تنها کالاهای ذکر شده در کارته تیر را پوشش می دهد بلکه این مسئولیت همچنین شامل هر کالای دیگری که ممکن است در قسمت مهر و موم شده وسیله نقلیه جاده ای یا در کانتینر مهر و موم شده موجود بوده باشد نیز می گردد اگر چه این کالاها در کارنه تیر ذکر نشده باشند. این مسئولیت کالای دیگری را شامل نمی شود.
ج – به منظور تعیین حقوق و عوارض موضوع پاراگراف های الف و ب مشخصات کالا در کارنه تیر ذکر گردیده صحیح تلقی می شود مگر اینکه مدرکی دال بر خلاف آن وجود داشته باشد.
چ – در سر رسید پرداخت مبالغ مذکور در وارد الف و ب ، مقامات ذیصلاح قبل از مطالبه از موسسات ضامن حتی الامکان مطالبه را از شخص یا اشخاصی که مستقیما مسئول هستند به عمل خواهند آورد.
ماده 9 کنوانسیون تیر :
الف – موسسه ضامن مدت اعتبار دفترچه تیر را با تعیین تاریخ نهایی اعتبار که پس از آن دفترچه قابل ارائه به گمرک مبدا جهت پذیرش نخواهد بود مشخص خواهد کرد و در واقع همین مسئولیت موسسات ضامن در صدور دفترچه کارنه تیر میباشد.
ب – در صورتی که کارنه تیری در آخر تاریخ اعتبار یا قبل از آن طبق الف این ماده توسط اداره گمرک مبدا پذیرفته شد کارنه تیر تا پایان عملیات تیر در گمرک مقصد معتبر خواهد ماند.
ماده 10 کنوانسیون تیر :
الف – تصفیه عملیات تیر بایستی بدون تاخیر انجام گیرد.
ب – زمانیکه مقامات گمرکی کشوری عملیات تیری را تصفیه کرده باشند دیگر نمی توانند پرداخت وجوه موضوع الف و ب ماده 8 را از موسسه ضامن بخواهند مگر اینکه گواهی پایان عملیات تیر به نحو نادرست یا متقلبانه تهیه شده باشد یا اساسا پایان عملیات تیر محقق نشده باشد.
ماده 11 کنوانسیون تیر :
الف – در صورت عدم تصفیه عملیات تیر ، مقامات ذیصلاج حق مطالبه وجوه موارد الف و ب از ماده 8 را از موسسه ضامن نخواهند داشت مگر اینکه ظرف مدت یک سال از تاریخ پذیرش کارنه تیر توسط مقامات مزبور آنان ، موسسه ضامن را از عدم تصفیه کتبا آگاه نموده باشن. همین مقررات در مواردی هم که گواهی پایان عملیات تیر به نحو نادرست یا متقلبانه تهیه شده باشد، جاری است با این تفاوت که مهلت مقرر در این موارد دو سال خواهد بود.
ب – مطالبه وجوه موضوع الف و ب ماده 8 از موسسه ضامن بایستی حداقل سه ماه بعد از تاریخ ابلاغ مراتب عدم تصفیه و با تهیه نادرست یا متقلبانه گواهی تصفیه به موسسه و حداکثر دو سال بعد از تاریخ مزبور صورت پذیرد. به هر حال در مواردی که ظرف مهلت دو ساله فوق موضوع منجر به اقدامات قضائی گردید. هرگونه مطالبه بایستی ظرف مدت یک سال از تاریخ لازم الاجرا شدن تصمیم دادگاه انجام گیرد.
ج – موسسه ضامن مدت 3 ماه از تاریخ مطالبه ، مهلت خواهند داشت تا مبلغ مورد مطالبه را بپردازد ، در صورتیکه ظرف مدت دو سال از تاریخ مطالبه دلایل قانع کننده ای دائر بر اینکه در ارتباط با عملیات حمل و نقل موردنظر هیچگونه تخلف و عمل خلاف قانونی صورت نگرفته ، به مقامات گمرکی ارائه شود. مبالغ پرداخت شده در حق موسسه مسترد خواهد شد.